ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΔΩΜΑΤΙΟΥ «ΤΣΑΚΑΛΩΦ»

Την περασμένη Κυριακή 20 Μαρτίου 2016, διοργανώθηκε στην αίθουσα συναυλιών του πνευματικού κέντρου «Τσακάλωφ» μια μουσική συνάντηση υψηλού επιπέδου, ανάμεσα στους καθηγητές και τους σπουδαστές της Τάξης Μουσικής Δωματίου του Ηπειρωτικού Ωδείου και με την γενική επιμέλεια της διευθύντριας του Ωδείου, σολίστ Σούλη Δανάης. Το πρόγραμμα περιελάμβανε έργα του Wolfgang Amadeus Mozart, επ΄ ευκαιρία της επετείου των διακοσίων εξήντα χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου αυτού συνθέτη.

Ανά δύο τα μουσικά όργανα, κάτω από την αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία των καλλιτεχνών, δημιούργησαν έντονη την αίσθηση στο απαιτητικό ακροατήριο πως συνομιλούσαν μεταξύ τους.

            Κατ΄ αυτόν τον τρόπο, επιβεβαιώθηκε και το μήνυμα που έστειλε στην αρχή του προγράμματος η πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου «Τσακάλωφ», κα Ασπασία Ζέρβα. Ότι δηλαδή: Ο κόσμος χάριν της μουσικής μπορεί και πρέπει να γίνει καλύτερος. Καθότι η μουσική είναι η παγκόσμια γλώσσα που φέρνει τους ανθρώπους κοντά και τους διευκολύνει να μιλάνε μεταξύ τους. Τους φανερώνει την μέθοδο και τον δρόμο προς την επικοινωνία που τόσο πολύ τη στερείται ο σύγχρονος άνθρωπος ακόμη και μέσα στους κόλπους της οικογένειας, μα και στους χώρους εργασίας. 

Ανάμεσα στο ακροατήριο ήταν και ένα μικρό γκρουπ φιλόμουσων Αθηναίων περιηγητών, οι οποίοι μετά το τέλος της εκδήλωσης δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν τον ενθουσιασμό τους, εκφράζοντας επιπλέον την έκπληξή τους, που συνάντησαν σε μια μικρή επαρχιακή πόλη όπως τα Ιωάννινα, ένα τόσο υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο που κυριολεκτικά τους συγκλόνισε.   

Γ.Β.Δ.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ 2021

            Διαβάζοντας κανείς, καλοπροαίρετα, τον φάκελο της πρότασης - υποψηφιότητας των Ιωαννίνων ως πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης 2021, εύκολα διαπιστώνει ότι θα ήταν σχεδόν απίθανο να διεκδικήσει η πόλη μας με αξιώσεις, την είσοδό της στην επόμενη φάση αξιολόγησης.

Χωρίς υποδομές, χωρίς ουσιαστική πολιτιστική στρατηγική, χωρίς προγραμματισμένα νέα έργα (Νταμάρι Καστρίτσας και Εβραϊκό μουσείο, μόνο) και με πρόγραμμα καλλιτεχνικό που ελάχιστα θα ενδιέφερε έναν Ευρωπαίο πολίτη, η πρόταση ήταν ιδιαίτερα ασθενής. Δεν ξέρω τι περιελάμβαναν οι προτάσεις των άλλων πόλεων αλλά η δική μας πρόταση ήταν, επιεικώς, χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο.

Και αναρωτιέμαι: Πριν ληφθεί η απόφαση για συμμετοχή στην διαδικασία, δεν έγινε κάποια διερεύνηση των δυνατοτήτων της πόλεως και των τοπικών πολιτιστικών φορέων, σε σχέση με το ερωτηματολόγιο της αξιολόγησης που θα έπρεπε να απαντηθεί; Δεν είναι δυνατόν στον τομέα ύπαρξης μακροπρόθεσμης στρατηγικής, να προβάλλονται, η βιώσιμη κινητικότητα, η διαμόρφωση συμπαγούς πόλης,  και οι πολεοδομικές και συγκοινωνιακές παρεμβάσεις στην πόλη και στην παραλίμνια ζώνη και άλλες παρόμοιες αοριστολογίες που αφενός ελάχιστα ισχυροποιούν την πρόταση και αφετέρου δίνουν της εντύπωση πως δεν υπάρχει ίχνος πολιτιστικής στρατηγικής.

Στο ερώτημα της αξιολόγησης: Πώς συμμετείχε ο τοπικός πληθυσμός και οι τοπικοί φορείς στην προετοιμασία της αίτησης; Επ΄ ουδενί θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ικανοποιητική η απάντηση που δόθηκε. Ότι δηλαδή είχαμε 2000 επισκέψεις στον σχετικό ιστότοπο της πρότασης μέσω της google!!! Διότι, κατ΄ αυτόν τον τρόπο καταδείχθηκε στους αξιολογητές, η παντελής έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των αρμοδίων, των πολιτιστικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών. Πράξη ιδιαίτερα αρνητική.   

Το αν η ύπαρξη του μουσείου των κέρινων ομοιωμάτων του κ Βρέλη θα έπρεπε να τύχει περισσότερης προβολής ή όχι, θα μπορούσε κάποιος να ισχυρισθεί ότι είναι θέμα αντίληψης του συντάκτη της αίτησης. Όμως, το αστρονομικό κόστος του εγχειρήματος που ξεπερνά τα 37 εκατομμύρια ευρώ, δεν είναι δυνατόν να υποστηρίζεται ότι θα καλυφθεί στο μεγαλύτερο μέρος του από ιδιώτες χορηγούς ή ότι είκοσι περίπου εκατομμύρια θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν με ομόλογο πληρωτέο σε είδος, και ο ισχυρισμός αυτός να εκλαμβάνεται ως σοβαρός!  

Γ.Β.Δ.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ, ΕΝΑ ΠΡΩΙΝΟ ΤΗΛΕΦΩΝΗΜΑ...

Με αφορμή, ένα πρωινό τηλεφώνημα....
Ναί, ναί, ναί, τό ξέρω, έχεις χίλιους λόγους να είσαι στενοχωρημένος/η, με χίλια προβλήματα και χίλιες δυσκολίες. Αλλά, τώρα, επειδή, δεν είσαι φίδι, σταμάτα να "σέρνεσαι".... Σήκω και πολέμα.... Σε εκνευρίζω.... Ω! Ναι! Το ξέρω.... Αυτός ο δρόμος πού ακολουθείς είναι ο εύκολος.... Ο δρόμος τής παραίτησης είναι το ευκολάκι, χαρά μου. Σήκω, μάζεψε τα σπασμένα κομμάτια σου, την αξιοπρέπειά σου και μπες στο ρινγκ πού λέγεται ζωή.... Ξέχνα τη λεξούλα παραιτούμαι... Δεν είναι για ΣΕΝΑ....Μόνο το ΜΑΧΟΜΑΙ....Η ρημάδα η ζωή έχει τα δίπολά της: Χαρά-πίκρα, φτώχεια-πλούτος, υγεία-αρρώστια-, αλήθεια-ψέμα, δικαιοσύνη-αδικία. Έτσι είναι η ζωή.... Τέλος οι μιζέριες και οι γκρίνιες... Θυμήσου δυο φρασούλες: ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ, και το ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ. Τα δάκρυα και οι κλάψες, ΤΕΛΟΣ. Και μην ακούσω τη λέξη-κλειδί (sic) δεν έχω άλλες αντοχές, γιατί ούτε και φαντάζεσαι πόσες αντοχές έχεις χαρά μου..... Μακάρι να ΜΗΝ σού δώσει ο Θεός τόσα ώστε να δοκιμάσει τα όριά σου.... Δε σε πάμε για πρωταθλητισμό, αλλά αυτό πού ΑΠΑΙΤΩ, είναι να σηκωθείς στα πόδια σου και να κάνεις το πρώτο βήμα.... Θα είμαι ΔΙΠΛΑ σου, όπως ΠΑΝΤΑ.... Δώσε τη μάχη σου και ΜΗΝ παραδίνεσαι... Κοίτα, ΔΕΝ ζούμε για τούς άλλους.... ΜΑΘΕ ΤΟ ΚΑΛΑ....Δώσε μάχη για όλα αυτά πού σε τσάκισαν, για όλους τούς φίλους πού αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων, πολέμα τα σκοτάδια τού μυαλού σου και μην ξανακούσω δεν θέλω να ζήσω άλλο, ή τί νόημα έχει ή ζωή... Η ζωή έχει ένα υπέροχο νόημα πού λέγεται αύριο. Πάρε θέση στο στίβο τής ζωής και πολέμα...Κάν΄ το τώρα, γιατί σε λίγο θα πέσω κι εγώ... Και τότε.... Άστα να πάνε...

Μυρτάλη

ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ...ΓΕΦΥΡΙ ΠΛΑΚΑΣ...ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ.

Κυριακή 1^η Φλεβάρη 2015 ένα χρόνο πριν, λίγο μετά τις 9 το πρωί. Μετά από τις καταρρακτώδεις βροχές του Γενάρη ο ανταριασμένος Άραχθος καταπίνει το γεφύρι της Πλάκας. Όρθιες απόμειναν μόνο οι δυο άκρες του, και στο βυθό του ποταμιού μεγάλοι πέτρινοι όγκοι του. Σημείο αναφοράς το γεφύρι με ιστορία και πολιτισμό. Μεγάλης ιστορικής σημασίας τα γεγονότα που σηματοδότησαν την  περιοχή. Το γεφύρι ήταν το σύνορο ανάμεσα στη μάνα Ελλάδα και στην Τουρκοκρατούμενη Ήπειρο. Ένα μικρό πέτρινο οικοδόμημα που τώρα έχει μετατραπεί σε καφενείο ήταν το Παλιό Τελωνείο, μέχρι το 1912. Κατά τη Γερμανική Κατοχή, έγιναν προσπάθειες να ανατινάξουν τη γέφυρα και στις 29 του Φλεβάρη του 44 έγινε η Ιστορική Συνδιάσκεψη και η Συμφωνία της Πλάκας μεταξύ των τριών αντιστασιακών οργανώσεων (ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ), της εξόριστης Ελληνικής Κυβέρνησης και του Συμμαχικού Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής που όρισε τον Άραχθο σύνορο ανάμεσα στις περιοχές που ελέγχει ο ΕΛΑΣ και ο ΕΔΕΣ.

Κοινή πεποίθηση όλων ότι το γεφύρι, δεν γκρεμίστηκε από μια καταρρακτώδη βροχή, αλλά από την αδιαφορία και την έλλειψη συντήρησης ενώ κάτοικοι και διάφοροι σύλλογοι της περιοχής, περισσότερο από 10 χρόνια έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου. Καθυστερήσεις, αναβολές στη συντήρηση, παρεμβάσεις που έμειναν στα χαρτιά… Όταν μαθεύτηκε η είδηση της κατάρρευσης η συγκίνηση ήταν μεγάλη. Απλοί πολίτες, Ηπειρώτες ή μη, αλλά και ο πρωθυπουργός, με καταγωγή από την περιοχή, έδειξαν τη αταλάντευτη επιθυμία τους να αναστηλωθεί το γεφύρι και να ξανααγναντεύει τους αιώνες. «Το γεφύρι να ξαναγίνει. Είναι ένα στοίχημα για τη χώρα και την πολιτιστική κληρονομιά μας»

23 Ιουλίου 2015 Στη Μεγάλη αίθουσα της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας  Ελλάδας, 26 καθηγητές και 40 διδάκτορες του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου-45 μάστοροι κι 60 μαθητάδες-, ενώνουν τις δυνάμεις τους και την άρτια επαγγελματική τους κατάρτιση για να ξαναστηθεί ολόρθο το γεφύρι της Πλάκας.  Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, έδωσαν δυναμικό παρών για να ακούσουν όσα ενδιαφέροντα είχαν να καταθέσουν οι καθηγητές του ΕΜΠ. Πρωταγωνιστικός ο ρόλος του Μανόλη Κορρέ, του Καθηγητή της Αρχιτεκτονικής που ήταν η Ψυχή της Αναστήλωσης του Παρθενώνα, που μαζί με το Δημήτρη Καλιαμπάκο έχουν αναλάβει  την Αναστήλωση του Γεφυριού. Σκοπός όλων των εμπλεκομένων σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, είναι η αναστήλωση του αυθεντικού γεφυριού και όχι η δημιουργία κάποιας άλλης κατασκευής που να του μοιάζει.

Η ομιλία του Δημάρχου Βορείων Τζουμέρκων Γιάννη Σεντελέ για την πορεία των εργασιών, δίνει το στίγμα. Ως το τέλος Απριλίου 2016, προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί η γεωτεχνική μελέτη ώστε το Μάϊο να ξεκινήσουν οι εργασίες υποστήριξης των βάθρων και να συνεχιστεί η αναστήλωση. Όμως επειδή, δεῖ δὲ χρημάτων, καὶ ἄνευ τούτων οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων, όπως είχε πει ο μεγάλος Δημοσθένης στον Ολυνθιακό του, βασική προϋπόθεση είναι οι χρηματοδοτήσεις. Ναι μεν, υπάρχουν χορηγοί αλλά δυστυχώς, δεν έχουν καθορίσει το ποσό της οικονομικής βοήθειας. Οι φορείς στα Τζουμέρκα, περιμένουν ώστε το κράτος, να παίξει ρόλο εγγυητή και να υποστηρίξει την αναστήλωση.  Η εταιρεία «Μύλοι Λούλης», έχει εκφράσει την επιθυμία να χρηματοδοτήσει την αναστήλωση, και η ΤΕΡΝΑ, προσέφερε τα μηχανήματα για τις προκαταρτικές εργασίες. Ενδιαφέρον έχουν εκφράσει και οι Έλληνες του εξωτερικού να συνδράμουν με όλα τα μέσα. Το κόστος της αναστήλωσης εκτιμάται στα 2.000.000-2.500.000 ευρώ, οικονομικό βάρος που δεν είναι εφικτό να σηκώσει η Περιφέρεια Ηπείρου.  Υπάρχουν όμως και κάποιες άλλες εκτιμήσεις που θεωρούν ότι το κόστος δεν θα είναι τόσο μεγάλο. Όμως, από το Υπουργείο Πολιτισμού, δεν έχει διευκρινιστεί, ότι το έργο θα προχωρήσει ανεξαρτήτως των προβλημάτων που ίσως προκύψουν και δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποια δικλείδα ασφαλείας, όσον αφορά τη χρηματοδότηση.

Το 2016 είναι κρίσιμη χρονιά. Η τοπική κοινωνία, θα περάσει ίσως τις πιο σημαντικές εξετάσεις. Αν η συγκίνηση και η έμπνευση έχουν ημερομηνία λήξης, και θα γίνονται μνημόσυνα και ευχολόγια,  ή θα σηκώσουν τα μανίκια και θα εργαστούν όλοι μαζί –και μαζί με αυτούς όλη η Ελλάδα- για να ξαναστηθεί ολόρθο και περήφανο, το μοναδικό μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων, το γεφύρι της καρδιάς μας…. Καιρός να ξυπνήσουμε, να αφουγκραστούμε την αγωνία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, να θυμηθούμε και πιο πολύ απ’ όλα να αναλογιστούμε τι θα παραδώσουμε στις γενιές που έρχονται και να μην επιβεβαιώσουμε τις «Κασσάνδρες» που θέλουν το Ιστορικό Μνημείο των Τζουμέρκων να παραμένει βυθισμένο και ανήμπορο στα θολά γρανάζια του Ελλαδικού κράτους  της μιζέριας και της γραφειοκρατίας.

Από Μυρτάλη

ΤΟ ΔΕΝΔΡΟ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ

Πολύ κουβέντα γίνεται τα δύο τελευταία χρόνια, γύρω από τη μορφή του Χριστουγεννιάτικου δένδρου της κεντρικής πλατείας της πόλης μας. Νέες εναλλακτικές προτάσεις έχουν αντικαταστήσει το παραδοσιακά στολισμένο έλατο και τη φάτνη. Ιδιαίτερες επιλογές, που βάζουν σε δοκιμασία την καλαισθησία των πολιτών.

Είναι προφανές, πως έχει επικρατήσει στους αρμόδιους η αντίληψη ότι ο μέσος Γιαννιώτης, ξάφνου ανέπτυξε εξελιγμένο καλλιτεχνικό αισθητήριο, απέκτησε ξεχωριστή φινέτσα και έγινε λάτρης της μοντέρνας τέχνης. Πως είναι σε θέση πλέον, αν και Βαλκάνιος, να εκτιμήσει τα σύγχρονα αισθητικά ρεύματα που καταφθάνουν διαρκώς, από ορισμένες (ευτυχώς όχι πολλές) ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Πως έχει κατά κάποιον τρόπο υποχρέωση, μέσα στα πλαίσια μιας προοδευτικής προσέγγισης της έμπνευσης, να υποδεχθεί με κατανόηση και θαυμασμό, την εικόνα ενός κρεμασμένου ανάποδα δένδρου, απαλλαγμένου από τα βαρίδια της φάτνης, που στο κάτω κάτω της γραφής,έτσι όπως είναι γυρισμένο ανάποδα, πιάνει λιγότερο χώρο και αναδεικνύει με απαράμιλλο γούστο τα Χριστουγεννιάτικα στολίδια!     

Ως έθιμο, το στόλισμα του Χριστουγεννιάτικου δένδρου, καθιερώθηκε στην Ευρώπη από τον όγδοο αιώνα για να αντικαταστήσει άλλα, μη χριστιανικά παρόμοια έθιμα της αρχαιότητας. Στην Ελλάδα το έφεραν οι Βαυαροί επί της εποχής του Όθωνα. Η ιδέα ενθουσίασε μικρούς και μεγάλους, υιοθετήθηκε αμέσως και αποτελεί έκτοτε σύμβολο και μέρος της ελληνικής κουλτούρας.

Η περυσινή εναλλακτική σύνθεση από πλαστικούς αποχετευτικούς σωλήνες, αποδοκιμάστηκε έντονα από τους Γιαννιώτες, οι οποίοι επιμένουν - και καλά κάνουν - παραδοσιακά. Το ίδιο συμβαίνει και με την φετινή έκδοση του Χριστουγεννιάτικου δένδρου που σε στιλ χαρτοκοπτικής και με έκδηλη προσπάθεια να εξάψει την φαντασία, μοιάζει να απευθύνεται αποκλειστικά και μόνο στις παιδικές ηλικίες. Έτσι λοιπόν, όπως είναι φυσικό, θεωρείται από τους περισσότερους και η φετινή πρόταση όχι ιδιαίτερα επιτυχημένη και αποδεκτή, αν και αισθητικά χαρακτηρίζεται πιο συμβατική σε σχέση με την περυσινή.

Άρεσε λοιπόν σε μερικούς το φετινό δένδρο και απέσπασε τα κολακευτικά τους σχόλια. Ωστόσο και αυτοί ακόμη πιστεύουν, ότι σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά που έχει, δεν θα έπρεπε να τοποθετηθεί στην κεντρική πλατεία. Πιο ταιριαστή θα ήταν η θέση του μέσα σε έναν παιδότοπο, ανάμεσα σε άλλες παρόμοιες ευρηματικές κατασκευές όπως είναι οι λαβύρινθοι με τα μπαλόνια και τα τεράστια χρωματιστά, πλαστικά και ξύλινα φινιστρίνια.

Κάποια φίλη παρατήρησε: «Δεν υπάρχει φάτνη! Ψάξτε στην πλατεία όσο θέλετε! Ένας Θεός ξέρει τι φωτίζει το άστρο της Βηθλεέμ που βρίσκεται στην κορυφή του. Ίσως φωτίζει την πολυπολιτισμικότητα, ίσως την πανανθρώπινη συνύπαρξη, ίσως ακόμα την πολιτιστική ολοκλήρωση μέσα από τη διαφορετικότητα. Ίσως και …τίποτα! Μπορεί να είναι καλύτερα έτσι, συνέχισε. Φαντάζεστε κάποια στιγμή, να δούμε αντί για την κλασική παραδοσιακή φάτνη, ένα τεράστιο κομμάτι τυρί έμμενταλ γεμάτο τρύπες και μέσα από αυτές να προβάλει χαμογελαστό, αντί για το Θείο Βρέφος, το τετράγωνο κεφάλι του Μπομπ του Σφουγγαράκη;»!

Υπερβολική η φίλη, ωστόσο δεν θα διαφωνήσω μαζί της στο ότι σε ολόκληρη την έκταση της πλατείας που φιλοξενεί το δένδρο, δεν έχει τοποθετηθεί φάτνη! Εκτός κι αν ο καλλιτέχνης την τοποθέτησε κάπου ανάμεσα στις τρύπες και τις κουδούνες της κατασκευής του και αδυνατεί να την εντοπίσει η σκουριασμένη μου φαντασία!  

Ευτυχώς που ο Στρατός μας, σώζει για μια ακόμη φορά την κατάσταση. Τοποθέτησε όπως κάθε χρόνο στην κεντρική είσοδο της VIII Μεραρχίας Ηπείρου – Κατσιμήτρου, την καθιερωμένη φάτνη του, πιστός θεματοφύλακας των παραδόσεων και των ηθών της πατρίδας μας.

Ας είναι! Νομίζω, πως την καλύτερη πρόταση για την προώθηση εναλλακτικών, «cool» ιδεών για Χριστουγεννιάτικα δένδρα, την άκουσα από έναν έμπειρο εκπαιδευτικό που είχε ασχοληθεί στο παρελθόν με τα κοινά:

Πρότεινε να καθορισθεί ένας χώρος - όπως παραδείγματος χάριν η πλατεία Λορέντζου Μαβίλη στο Μώλο - στον οποίο κάθε χρόνο τέτοια εποχή, θα διοργανώνεται ένας καλλιτεχνικός διαγωνισμός, με καινοτόμες και πρωτοποριακές ιδέες για τα Χριστουγεννιάτικα δένδρα. Εκεί, θα δίνεται η ευκαιρία σε κάθε καλλιτέχνη, να κατασκευάζει επί τόπου και να παρουσιάζει ελεύθερα τη δική του ιδιαίτερη πρόταση. Θα μπορεί έτσι να βγάζει τα εσώψυχά του και να περνά μέσα από το έργο του, όποια μηνύματα τραβάει η ψυχή του, πληρώνοντας ωστόσο τα έξοδα της έμπνευσης και της κατασκευής του από την τσέπη του, χωρίς να επιβαρύνονται με αυτά οι δημότες και το ταλαιπωρημένο ταμείο του Δήμου.

Καλά Χριστούγεννα!

Γιάννης Β. Δεβελέγκας

Η ΕΞΥΠΝΗ ΠΟΛΗ (;)

    Το θέμα το βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Μου κίνησε αμέσως την περιέργεια. Έτσι λοιπόν τις προάλλες, χωρίς δεύτερη σκέψη, αποφάσισα να παρακολουθήσω την ημερίδα που αφορούσε στη μετατροπή της πόλης μας σε «έξυπνη», με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας! Ήταν μια ημερίδα που διοργανώθηκε με μέριμνα του Δήμου Ιωαννιτών και της αναδόχου εταιρείας INFOTRIP AE.

            Ο καιρός δεν ήταν άσχημος κι έτσι ανηφόρησα με τα πόδια από το σπίτι μου προς το ξενοδοχείο που φιλοξενούσε την εκδήλωση, απολαμβάνοντας τη διαδρομή από τους κεντρικούς δρόμους και τις πλατείες, που άρχισαν διστακτικά να στολίζονται Χριστουγεννιάτικα. Εξοικειωμένος καθώς είμαι με την κατάσταση των πεζοδρομίων της πόλης μας, έφτασα έγκαιρα στον προορισμό μου χωρίς να πάθω κάποιο ατύχημα. 

            Η αίθουσα κατάμεστη. Οι εισηγητές – ομιλητές, φρόντισαν να παρουσιάσουν τα θέματα με εξαιρετική σαφήνεια, αποφεύγοντας τις δυσνόητες επιστημονικές ορολογίες που θα  δυσκόλευαν κάποιον μη ειδικό στους τομείς της πολεοδομίας, της συγκοινωνιολογίας και της εξελιγμένης τεχνολογίας να τα παρακολουθήσει. 

Παρουσιάστηκαν αρχικά, δύο έργα που ήδη βρίσκονται στο στάδιο της υλοποίησης και αφορούν: 

Το πρώτο, στην προμήθεια – εγκατάσταση – λειτουργία μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας διαχείρισης δεδομένων, που θα πληροφορεί τους πολίτες για τις συνθήκες κίνησης των οχημάτων στους δρόμους της πόλης μας σε πραγματικό χρόνο, καθώς και για την δυνατότητα ή μη, εξεύρεσης θέσης σταθμεύσεως στο κέντρο. 

Το δεύτερο, στην εγκατάσταση ενός καινοτόμου συστήματος εξοικονόμησης πόρων – καυσίμων, και στην βελτιστοποίησης της μεθόδου συλλογής των απορριμμάτων. 

Αναπτύχθηκαν επίσης, όλες εκείνες οι καινοτόμες εφαρμογές που όταν εγκατασταθούν, θα μετατρέψουν την πόλη μας σε έξυπνη και φιλική. 

 -   «Τελικά, μια έξυπνη πόλη είναι μια πόλη φιλική προς τους πολίτες της»! Αυτό τόνισε με έμφαση ο αρμόδιος αντιδήμαρχος στην εισήγησή του και υποσχέθηκε την βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. 

Είναι άραγε η ψηφιακή τεχνολογία το μόνο που χρειάζεται η πόλη μας για να χαρακτηρισθεί έξυπνη και φιλική; Έχουν προβλεφθεί οι απαραίτητες πολεοδομικές και συγκοινωνιακές υποδομές, που θα καταστούσαν αυτό το έργο επαρκώς αποδοτικό και ικανό να αποσβέσει κάποτε το κόστος προμήθειας, εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησής του; Είναι δικαιολογημένος ο ενθουσιασμός των αξιόλογων ομιλητών που ανέλυσαν τα σχετικά θέματα; Είναι η ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος η πρώτη μας προτεραιότητα;  

Προσωπικά αμφιβάλλω! Για το μόνο που είμαι σίγουρος, προς το παρόν, είναι πως η πόλη μας είναι πανέμορφη, παραμελημένη και από τους πολίτες της αδικημένη. Η άποψή μου αυτή, δεν έχει να κάνει με την σημερινή Δημοτική Αρχή, η οποία αν και δείχνει πολύ καλά σημάδια, είναι πολύ νωρίς ακόμα για να κριθεί για το έργο της. Τα προβλήματα είναι διαχρονικά και απορρέουν από την αδυναμία των πολιτικών παρατάξεων να εκπονήσουν και να εφαρμόσουν με συνέπεια, έναν μακροπρόθεσμο, ρεαλιστικό, συναινετικό και δεσμευτικό, «έξυπνο» σχεδιασμό! 

Παρότι η πόλη μας δεν είναι ούτε Βερολίνο, ούτε Βερόνα (Πόλεις που προβλήθηκαν ως πρότυπο κατά την παρουσίαση του προγράμματος) εύχομαι η προσπάθεια αυτή να στεφθεί με μεγάλη επιτυχία και να τύχει της μεγαλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης προς όφελος των πολιτών της. 

Κάποια από τα εγκληματικά λάθη και παραλήψεις που έγιναν κατά το παρελθόν σε θέματα σχεδιασμού των υποδομών, μπορούν να διορθωθούν ακόμη και τώρα. Κάποια άλλα όχι. Κάτι παρόμοιο συνέβη κάποτε και στην Αθήνα, όταν η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, στις αρχές της δεκαετίας του εξήντα, αποφάσισε να μελετήσει και να θέσει σε εφαρμογή, ένα μακρόπνοο πολεοδομικό - κυκλοφοριακό σχέδιο για το λεκανοπέδιο της Αττικής. Αποδείχθηκε εκ των υστέρων ότι κάτι τέτοιο ήταν ανέφικτο, καθότι η κατάσταση που είχε ήδη δημιουργηθεί στις υποδομές, από τις προχειρότητες και τις «εξυπηρετήσεις» διαφόρων ισχυρών παραγόντων της εποχής, απαιτούσε για την διόρθωσή της, έναν ολόκληρο κρατικό προϋπολογισμό. 

Φεύγοντας από τον χώρο της εκδήλωσης για να επιστρέψω στο σπίτι μου και επηρεασμένος καθώς ήμουν από το περιεχόμενο των διαλέξεων της ημερίδας, παρατήρησα ότι είναι αδύνατον να απομακρυνθεί από το πολυτελέστατο ξενοδοχείο κάποιος που χρησιμοποιεί αναπηρικό καροτσάκι χωρίς τη βοήθεια συνοδού, καθώς στο πεζοδρόμιο δεν υπάρχει πρόβλεψη για τους ανθρώπους με αναπηρία. Επίσης, στάθηκε αδύνατον να φτάσω στο σπίτι μου κάνοντας χρήση των υφιστάμενων διαβάσεων πεζών.

Για ύπαρξη ποδηλατοδρόμων, για  στοιχειώδη οργάνωση της κυκλοφορίας, για το επίπεδο της καθαριότητας, και για την κατάσταση των οδοστρωμάτων και των πεζοδρομίων, δε γίνεται λόγος!   

Γιάννης Β. Δεβελέγκας

Παμβώτις: Μια λίμνη που ονειρεύεται τη σωτηρία της.

Οι λίμνες ..... Πρόσεξες ποτέ τις λίμνες;

Δεν είναι σαν τις θάλασσες.

Οι θάλασσες μιλούν!  Τραγουδούν!

Οι λίμνες ονειρεύονται.

(Α. Παπαδάκη)

Μετά την Αχρίδα, η δεύτερη παλαιότερη λίμνη της Ευρώπης, το καμάρι των Ιωαννίνων. Όνομα θηλυκό, αυτή που διατρέφει τους πάντες. Παμβώτις από το παν+βώτωρ που σημαίνει βοσκός. Όταν λέμε τους πάντες, εννοούμε ότι δύο λίμνες, η Παμβώτιδα και η «αδελφή» της Λαψίστα  με μοναδικό σύστημα επικοινωνίας, έτρεφε όλο το οροπέδιο των Ιωαννίνων. Κι ας ήταν αποκομμένο από την υπόλοιπη Ελλάδα λόγω της Πίνδου. Οι δύο λίμνες, είχαν πολύ μεγαλύτερο βάθος από το σημερινό. Το χειμώνα η σημερινή περιοχή του Περάματος, γέμιζε νερά και οι δύο λίμνες ενώνονταν σε μία. Μαρίτσια, χέλια, βατράχια, από τη Λαψίστα, που είχε χαμηλότερη στάθμη από την Παμβώτιδα, περνούσαν στη Μεγάλη Λίμνη, και αυτή γέμιζε με ολόφρεσκα λαχταριστά ψάρια. Ένα μοναδικό λιμναίο οικοσύστημα γεμάτο ψάρια, υδρόβια πουλιά, και στις παρόχθιες περιοχές βοσκούσαν ζώα.

Οι κάτοικοι, μπορούσαν να καλλιεργούν και να αρδεύουν τα χωράφια τους. Μπορούσαν και να πιούν υπέροχο καθάριο νερό φιλτραρισμένο από τα καρστικά πετρώματα του Μιτσικελιού. Σκεφτείτε την εικόνα… Πρόβατα αντάμα με πελαργούς, πάπιες, χήνες, γνέφουν μέσα από τα καλάμια, και σμήνη άλλων πουλιών πετούν στον αέρα. Λίγο μετά, από την πολυπόθητη λευτεριά το 1913, η Μικρασιατική καταστροφή και Έλληνες, από τη γη της Ιωνίας, ήρθαν στην Ήπειρο. Έπρεπε να δοθεί στρεμματικός κλήρος  στα ενήλικα άτομα των Ηπειρωτών και ό,τι απέμεινε, δόθηκε στους Μικρασιάτες Πρόσφυγες. Ανατολή, Νεοκαισάρεια, Μπάφρα, Μάτσικα στέγασαν τους πρόσφυγες. Γύρω από τις λίμνες Ιωαννίνων και Λαψίστας, πολλές οι ελώδεις εκτάσεις.

Αρχίζει να εφαρμόζεται το σχέδιο αποξήρανσης των ελών, αφενός γιατί ήταν εστίες ελονοσίας, αλλά και για να υπάρξουν καλλίτερες γεωργικές αποδόσεις. Μάρτιος του 1958 και αρχίζουν τα έργα της αποξήρανσης της Λαψίστας. Η αρχή του τέλους. Τίποτε τότε δεν προοιώνιζε τη μεγάλη οικολογική καταστροφή που βιώνει σήμερα η Παμβώτιδα.  Περιορίζεται η επιφάνειά της, μετατρέπεται σε μια απλή λεκάνη που δέχεται μόνο τα βρόχινα νερά και αποκόπτεται από τις φυσικές πηγές, λέγεται ότι υπάρχουν 165 υπόγειες πηγές, που εξασφάλιζαν την ύπαρξή της και την οικολογική της ισορροπία. Τώρα πια έχουμε μια κλειστή δεξαμενή, μια γούρνα, που δέχεται τα νερά της βροχής, τα χημικά λιπάσματα από τις παραλίμνιες αγροτικές εκτάσεις, και τα αστικά απόβλητα της πόλης των Ιωαννίνων και των γύρω οικισμών.

Χλωρίδα-Πανίδα της Παμβώτιδας

       Σε κάθε λίμνη, η βλάστηση, είναι η βάση της ζωής, παρέχοντας σε όλους τους οργανισμούς, τόπο διαμονής, προστασία και τροφή. Η Παμβώτιδα, έχει στην υδάτινη μάζα της επιπλέοντα φυτά, όπως  η φακή του νερού, ο ποταμογείτονας, τα νούφαρα, οι ίριδες κ.α. Η φτέρη του νερού, και το καλλίτριχο υπάρχουν στη λίμνη. Μαύρη πεύκη, υπάρχει στο Νησί.  Καλαμιώνες, ιτιές, λεύκες και πλατάνια φιλοξενούν πολλά είδη πουλιών, τσικνιάδες, πάπιες, κίρκοι, αρπακτικά, βαλτόπαπιες, κορμοράνοι,  πελαργοί, κάνουν τις φωλιές τους στην Παμβώτιδα. Από την άλλη μεριά η ιχθυοπανίδα, ήταν πολύ σημαντική. Ξενικά είδη, το γλίνι, ο κυπρίνος και η δρομίτσα. Αυτόχθονα τα μαρίτσια, η τσίμα και τα χέλια. Κάποτε….. Τώρα οι πληθυσμοί των ψαριών έχουν μειωθεί δραματικά… Ίσως να φταίει η ποιότητα των νερών, ίσως και ο ανταγωνισμός με άλλα είδη, ίσως και η υπεραλίευση. Από αμφίβια είχαμε το λοφιοφόρο τρίτωνα και η κιτρινομπομπίνα. Και χελώνες του γλυκού νερού υπήρχαν στη λίμνη. Αλλά και φίδια, νερόφιδα. Ένα είδος νυχτερίδας και ίσως βίδρες. Και ασπόνδυλα, ορθόπτερα, λεπιδόπτερα και κολεόπτερα πετούσαν. Το πρώτο θύμα οι καραβίδες που υπήρχαν στη λίμνη. Δίχως καθαρά νερά, δεν υπάρχουν καραβίδες….

Τώρα όμως…. Τί;;; Οι μελέτες του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων, αμείλικτες… Και τα αποτελέσματα ακόμα πιο πολύ. Τοξίνες πνίγουν την Παμβώτιδα, και η ακαδημαϊκή κοινότητα ανησυχεί για την αύξηση των κυανοβακτηρίων και των τοξινών. Η μοίρα της, αν δεν ληφθούν τα αναγκαία μέτρα, γνωστή και προβλέψιμη. Πρώτη προτεραιότητα για τους δημοτικούς άρχοντες η πλήρης, έγκαιρη και εύρυθμη αποκατάσταση του οικοσυστήματος της Λίμνης. Τώρα, έχουμε την τεχνογνωσία.

Η υποψηφιότητα της πόλης των Ιωαννίνων ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2021, πρώτης τάξεως ευκαιρία να ξαναζωντανέψουμε την Παμβώτιδα. Ζητείται πολιτική βούληση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς αλλά και τους κατοίκους. Έτσι ώστε να ξαναγίνει η Λίμνη ΜΑΣ, ΠΑΜΒΩΤΙΔΑ, η τα πάντα τρέφουσα….

Μυρτάλη